Ambachtelijk erfgoed in Harlingen
Wie door de straten van Harlingen wandelt, ziet ze misschien niet meteen, maar ze zijn overal: met de hand beschilderde tegels, gemaakt volgens een ambacht dat al sinds de 16e eeuw in leven wordt gehouden. Harlinger Aardewerk is niet zomaar decoratie — het is levende geschiedenis, tastbaar gemaakt in klei en glazuur.
Een eeuwenoude traditie, levend gehouden door nieuwe generaties
Dankzij de ligging aan zee en de overvloed aan klei onder de grond, ontwikkelde Harlingen zich tot een centrum van keramiekproductie. Het aardewerk groeide uit tot een belangrijk exportproduct. Van boerderijen tot grachtenpanden en van bruggen tot musea: overal kom je de kenmerkende Harlinger tegels tegen.
In 1972 bliezen Maaike en Henk Oswald dit ambacht nieuw leven in. Sindsdien is Harlinger Aardewerk uitgegroeid tot een begrip. Inmiddels staat zoon Rikus, die sinds 1995 in het bedrijf werkt en het bedrijf in 2005 volledig heeft overgenomen aan het roer. Met passie en toewijding zet hij het familiebedrijf voort, waarbij hij het eeuwenoude vakmanschap combineert met eigentijdse creativiteit.
Zo blijft het Harlinger Aardewerk springlevend.
Hoe een tegel tot leven komt
Elke tegel begint bij klei. Deze wordt gezuiverd, gekneed en luchtvrij op de juiste dikte in ruwe vorm gemaakt. Na een nacht rusten op houten planken bereikt de klei het juiste ‘leerharde’ stadium, waarna de tegelmaker hem op maat snijdt met eeuwenoude gereedschappen: een houten mal en een eenvoudig mes. Zelfs de kleine gaatjes in de hoeken verwijzen nog naar deze traditionele werkwijze. Na twee à drie weken drogen is de tegel kurkdroog en kan de oven in voor het eerste bakproces. Wanneer de tegel gebakken is wordt alles met de hand geglazuurd, waarna het schilderen volgt.
Tegels beschilderen
Een ontwerptekening met minuscule gaatjes wordt een spons genoemd. Deze wordt op de tegel gebruikt en met houtskoolpoeder bestoven, welke een stippellijn achterlaat op het glazuur. Vervolgens trekt de schilder deze lijnen met een dunne penseel en vult ze in met kleuren op basis van metaaloxiden. Na beschildering gaat de tegel weer de oven in waar het op 1000 graden samensmelt.
Landschappen, bloemen en schepen krijgen zo hun eigen karakter. En net als vroeger is elke tegel te herkennen aan de hand van de schilder.
Bekijk stap voor stap hoe tegels worden gemaaktSpot de tegels in Harlingen
Wil je het aardewerk met eigen ogen bewonderen? Maak dan een stadswandeling en let goed op de gevels. Op plekken als Noorderhaven 101, de Voorstraat 45 en het Entrepotgebouw vind je prachtige voorbeelden van Harlinger Aardewerk, perfect geïntegreerd in het stadsbeeld. Ook in het monumentale 't Havenmantsje en de Oude Zeevaartschool zie je hoe verleden en heden elkaar moeiteloos ontmoeten.
-
Entrepotgebouw, Dokkade 1
-
'T Havenmantsje, Havenplein 1
-
Kleine Bredeplaats 8
-
Noorderhaven 10
-
Oude zeevaartschool, Zuidoostersingel 1
-
Voorstraat 45
Zelf aan de slag? Volg een workshop!
Krijg je na het zien van al dat moois zin om zelf een tegel te maken? Dat kan! Tijdens een workshop aan de Voorstraat 84 in de winkel van het Harlinger Aardewerk maak je kennis met de technieken van het vak. Je start met een oefentegel, en werkt daarna aan je eigen meesterwerk. Kies voor schilderen of de Sgraffito-techniek (waarbij je het decor in de klei krast).
Meer tegels maken? Geen probleem — jouw creativiteit bepaalt het tempo. Voor meer informatie neem je contact op met info@harlinger.nl